Sposoby powstawania zmarszczek

Proces starzenia się skóry jest nieuniknionym procesem ludzkiego organizmu, wraz z upływem czasu skóra się starzeje. Przez całe życie jest wystawiana na szereg niekorzystnych oddziaływań pochodzących ze środowiska wewnętrznego i zewnętrznego. Utrzymanie skóry w dobrej kondycji wpływa na pozytywną ocenę człowieka w społeczeństwie. Patogeneza starzenia się skóry do końca nie jest poznana, ale z pewnością wieloczynnikowa.

Szybkość starzenia się skóry zależy od czynników:

• genetycznych,
•  
• fizjologicznych
•  
• środowiskowych

Procesy starzenia się skóry dzieli się na endogenne i egzogenne.

Czynniki endogenne pochodzą z wewnątrz ustroju, powodują naturalne chronologiczne fizjologiczne starzenie się skóry określane starzeniem właściwym.

 Czynniki egzogenne pochodzą z zewnątrz organizmu i są uwarunkowane bezpośrednio przez człowieka. Czynniki te powodują przedwczesne starzenie się skóry, na które człowiek może mieć wpływ, spowalniając proces starzenia się swojego organizmu.

Z biegiem czasu cykl życiowy skóry maleje, staje się wiotka, mało elastyczna, atroficzna, narażona na zranienia, zostaje zaburzony proces melanognezy, pojawiają się przebarwienia, odbarwienia. Promieniowanie UV oprócz niekorzystnego wpływu na powstawanie zmarszczek, często również jest powodem nowotworów skóry.

Naturalne starzenie się skóry, jest procesem uwarunkowanym genetycznie, spowodowane zróżnicowaniem wpływu między cechami fizjologicznymi a środowiskowymi, dochodzi do zmian w budowie i funkcjach skóry. Główną przyczyną endogennego starzenia się skóry jest uszkodzenie DNA i zmniejszenie mechanizmów naprawczych DNA. Badania histopatologiczne wykazały, że w skórze właściwej zmniejsza się liczba włókien kolagenowych, degradacji ulegają również włókna elastyczne, zmniejsza się ilość keratynocytów, melanocytów i komórek Langerhansa.

Z wiekiem nasila się proces zaniku gruczołów potowych a także łojowych, wymienione procesy prowadzą do większej podatności skóry na urazy, zmniejszonej zdolności do funkcji naprawczych. Dochodzi do redukcji ilości mieszków włosowych, włosy stają się suche, łamliwe, zanika melanina,  zatem włosy zaczynają siwieć. W tkance podskórnej zanikają komórki tłuszczowe oraz dochodzi do resorpcji tkanki kostnej w efekcie skóra staje się luźna, cienka, mało elastyczna co prowadzi do powstawania zmarszczek. Powstają liczne teleangiektazje, ścieńczeniu ulegają ściany naczyń włosowatych. Badania mikroskopowe udowodniły, że proces ten jest nieunikniony.

Egzogenne starzenie się skóry jest uwarunkowane przez niewłaściwy tryb życia, złą dietę, niedożywienie, palenie papierosów, spożywanie alkoholu, używki, stres, promieniowanie jonizujące, niedobór snu, choroby skóry, brak higieny i wiele innych, wszystkie te czynniki prowadzą do stresu oksydacyjnego. Głównym czynnikiem starzenia się skóry uznaje się promieniowanie UV, które w 80% powoduje uszkodzenia skóry, prowadzi do ogniskowego namnażania się melanocytów i redukcji komórek prezentujących antygeny (komórki Langerhansa, makrofagi). Naskórek przyswaja najwięcej promieniowania krótkofalowego UV- B, co prowadzi do wytwarzania enzymów, które rozkładają macierz zewnątrzkomórkową, w efekcie czego zostają uszkodzone: dendryty komórek nerwowych, keratynocyty, a także włókna kolagenowe i elastyny. Promieniowania UV- A jest mniej szkodliwe od promieniowania UV- B, mimo to wnika w naskórek i skórę właściwą przyczyniając się do ich uszkodzenia, w wyniku czego powstają zmarszczki.

W skórze dotkniętej procesem starzenia przez słońce stwierdza się zwiększona proliferacja takich komórek jak mastocyty, limfocyty, fibroblasty, co skutkuje przewlekłym objawem stanu zapalnego skóry. Długofalowe promieniowanie podczerwone podobnie jak wyżej wymienione, również doprowadza do starzenia się skóry. Badania wykazały, że ultrafioletowe promieniowanie UV-B zmniejsza stężenie kwasu hialuronowego w skórze właściwej i wzmaga regulację hialuronidazy.

W wyniku uszkodzenia włókien kolagenowych i zaniku włókien sprężystych skóra staje się wiotka i luźna, dochodzi do hipotonii mięśni mimicznych oraz hypotrofii tkanki tłuszczowej, co prowadzi do powstawania zmarszczek i fałdów na skórze. Najbardziej widocznym i narażonym miejscem, na powstawanie zmarszczek jest twarz.

Rozróżnia się dwa rodzaje zmarszczek – statyczne i dynamiczne.

Zmarszczki dynamiczne powstają w wyniku wzmożonego ruchu mimicznych mięśni twarzy, tworzą się prostopadle do osi długiej mięśnia, niwelowania tego rodzaju zmarszczek znalazło miejsce w medycynie estetycznej za pomocą toksyny botulinowej.

Zmarszczki statyczne, inaczej zwane bruzdy, pojawiają się na skórze w okolicach stawów oraz innych miejscach, w których konieczna jest ruchomość i luźna skóra. Prawidłowe bruzdy pojawiają się w każdym wieku i są konieczne do naturalnego funkcjonowania skóry. Zmarszczki statyczne tworzą się w wyniku uszkodzenia skory przez słońce. W skórze starczej i atroficznej, tego rodzaju zmarszczek można się pozbyć za pomocą wypełnienia kwasem hialuronowym, wstrzykując preparat podskórnie w celu odbudowania utraconej objętości tkanek podskórnej, tłuszczowej i kostnej. Klasyfikacja zmarszczek powstających na skórze według przeprowadzonych badań przez Kligmana można podzielić na trzy podstawowe grup.

1. Zmarszczki grawitacyjne. Powstają w wyniku elastozy skóry, niechronionej przed promieniowaniem ultrafioletowym, zazwyczaj u osób w wieku podeszłym. Zmarszczki tego rodzaju tworzą cienkie bruzdy na skórze.

2. Zmarszczki glificzne. Specyficzna cechą tych zmarszczek jest poprzeczne przecinanie się, najczęściej są zlokalizowane na policzkach i szyi.

3. Zmarszczki głębokie są bardzo widoczne i trudne do zniwelowania, stanowią grubą, głęboką, długą bruzdę, wyglądającą nieestetycznie.

 Skóra młodej 20 letniej osoby znacznie się różni od skóry 30-40 latka. Już od 25 roku życia powstają pierwsze oznaki starzenia się skóry, łuki brwiowe zaczynają przemieszczać się na dół. W wieku 30-40 lat pojawiają się zmarszczki na czole, w wewnętrznych kącikach oczu tworzą się kurze łapki, pogłębiają się bruzdy nosowowargowe, dochodzi do redukcji objętości tkanki tłuszczowej zlokalizowanej miedzy żwaczem a mięśniem policzkowym. Zmniejsza się elastyczność struktur chrzęstnych koniuszka nosa. Po 50 roku życia kąciki oczu i nos poddają się grawitacji i opadają. Z upływem czasu poduszeczki tłuszczowe, które znajdują się w przestrzeni międzyoczodołowej spływają do powiek tworząc worki pod oczami co jest bardzo charakterystyczne u osób w starszym wieku. Dochodzi do zaniku tkanki tłuszczowej i utraty masy kostnej co skutkuje zmniejszeniem i opadaniem policzków, pogłębiają się zmarszczki wokół ust i na szyi, zaczynają się zaburzenia prawidłowych proporcji twarzy, zmniejsza się jej dolna część, absorpcji ulegają kości szczęki i żuchwy, podbródek przemieszcza się do przodu, zaostrzają się rysy twarzy. W wieku 60-70 lat rozpoczyna się proces wzmożonego wchłaniana tkanki tłuszczowej i tkanki kostnej, skóra traci elastyczność staje się obwisła, luźna i wiotka, zdarza się skrajny przerost gruczołów łojowych w okolicy nosa, powstaje guzowatość nosa rhinophyma.